Özgürlük’ün Eş Anlamlısı Nedir?
Hepimizin bir “özgürlük” tanımı vardır, değil mi? Mesela ben, İzmir’de yaşıyorum ve özgürlüğün en güzel hali, sahilde akşamları takılmak, denize karşı yürüyüş yapmak, en basitinden dondurma yemek gibi basit ama etkili şeylerde saklı. Ama bir de, özgürlüğün derin, filozofik yönleri var tabii. Durum ne olursa olsun, her zaman bir sorum var: “Özgürlük’in eş anlamlısı nedir?” Bunu hep düşündüm ve sonunda, belki de bu yazıyı yazarken, net bir cevaba kavuştum.
İzmir’de Bir Gün: Özgürlük Başlangıcı
Bir gün, kahvemi alıp sahilde yürürken, özgürlük hakkında derin bir düşünceye daldım. “Neyim var ki özgür olmak adına?” diye sordum kendime. O sırada, eski bir arkadaşım beni aradı. Kısa bir diyalog başladı:
Ben: “Ya, özgürlük dediğimiz şey nedir ki? Hani her kafadan bir ses çıkar ya…”
Arkadaş: “Abi, özgürlük mü dedin? Ben de tam bugün tatile gittiğimde düşündüm bunu. Bütün hafta iş, iş, iş… Neyim var ki ben? Özgürlük diyorum, ‘İzin günüm ne zaman?’ diye soruyorum.”
Ben: “Ya işte, insan da bazen düşünüyor, ‘Gerçekten özgür müyüm?’ diye. Ama bu, sabah işe gitmeye karar verdiğimde değişiyor mesela. Az önce ‘kafamın içindeydim’, şimdi ise sanki ‘düşüncelerim tutsak’ gibi hissediyorum.”
Yani anladığım şey şu: Kafamızda özgürlüğü tanımlarken, aslında günlük yaşamın içindeki bağlar da var. Bu yüzden bazen “özgürlük” dediğimiz şey aslında bir serbestlikten çok, rahatlık veya “sıkıcı işler arasında nefes almak” gibi bir şey oluyor. Hadi ama, kabul edelim! Özgürlük bizim için bir tatlı hayal olabilir.
Özgürlük ve Eş Anlamlıları
Şimdi, özgürlüğün eş anlamlısı ne olabilir diye düşündüm. Cevabım şu: “Anlık huzur!” Çünkü ben özgürlük deyince, aklıma ne geliyor? Birinci sırada “kimseye hesap vermemek” geliyor mesela. Tam bir özgürlük anı. Ama tabii, bu her durumda geçerli değil, değil mi? Mesela sabah kahvaltısında annemin “Hadi yavrum biraz ekmek ye” diye bana laf etmesi, tam olarak özgürlükle örtüşmüyor. Hadi, ekmek yerken özgür oluyorum, kabul! Ama özgürlük için ekmek yemek zorunda kalmak biraz zorlayıcı olabilir.
O zaman neymiş? “Özgürlük” bir de “keyif alma özgürlüğü”ymüş. Mesela bir arkadaşınızla dışarı çıktığınızda, istediğiniz zaman şarkı söyleyebilmek, veya yol kenarında eğlenceli bir şekilde dans edebilmek, tamamen özgürlükle ilgili. Ama tabii, bu tür “özgürlük”leri herkes anlamaz. Bir de ne var? Anlatmaya başlasam, “Bu çocuk ne yapıyor?” diyebilecek birileri de çıkabilir.
Gerçekten Özgür Müydük?
Bir sabah, kalktım, yine kahvemi aldım, bu sefer gerçekten biraz daha derin düşündüm. “Özgürlük benim için ne anlam taşıyor?” dedim kendi kendime. Bunu biraz daha açmak gerek. Sonuçta, özgürlük sadece “bugün ne yapacağımı ben seçiyorum” demek değildir. Aynı zamanda “işe gitmek zorunda mıyım, eve kapanmalı mıyım, bir şeyleri değiştirmeliyim?” soruları ile de ilişkili.
Özgürlüğün eş anlamlıları bir noktada aslında şunlar olmalı diye düşündüm:
- Bağımsızlık
- Rahatlık
- Tereddütsüz kararlar
- Ve tabii ki “o an”
Bu “o an” meselesi çok önemli, çünkü anlık bir rahatlık, özgürlüğün özü gibi. Herkes bir noktada özgür olmak ister. Ama özgür olmak demek, bazen sadece “işten sonra evde kalıp Netflix izlemek” gibi bir şey olabilir. O da bir özgürlük türüdür, değil mi?
Özgürlük: Gerçekten Bize Hangi Anlamı Taşıyor?
Özgürlük, bazen düşündüğümüz kadar büyük bir şey olmayabilir. Hatta bir arkadaşımın söylediği gibi, bazen özgürlük, hiçbir şey yapmamak, sadece “hiçbir yere gitmiyorum” diyebilmek kadar basit olabilir. Çünkü bazen bizi tutsak eden sadece kendi düşüncelerimiz. Çalışan bir insanın en büyük özgürlüğü belki de “ben hiç çalışmıyorum” dediği o an. İşte bu da özgürlüğün eş anlamlılarından biri olabilir.
Sonuçta, özgürlük dediğimiz şey, ne kadar dramatize etsek de, aslında günlük hayatın basit zevklerinde gizli. Özgürlük, belki de “ne yapıyorsan yap, ama rahat ol” gibi bir şeydir. Tam olarak bu da, özgürlüğün eş anlamlısıdır. Ve belki de gerçekten özgür olmak için bazen sadece bu kadar basit düşünmek yeterlidir.
Özgürlüğün Çeşitli Yüzleri
Öyleyse, özgürlük aslında çok daha fazla şeydir. Herkes için farklı bir anlam taşır. Birinin özgürlüğü belki de her sabah işe gitmeden önce bir kahve içmekken, bir diğerinin özgürlüğü sabahları kahvaltı hazırlamamak olabilir. Benim içinse, özgürlük; arkadaşlarla yapılan bir gülme seansında olduğu gibi, anı yakalamak ve o anın tadını çıkarmaktır. Herkesin özgürlük tanımı farklı olabilir, ama yine de tek bir ortak noktası vardır: Kendini ne kadar rahat hissediyorsan, o kadar özgürsündür!